جشن غدير و نشست علمي تحولات سه دهه اخير جاغوري
همزمان با جشن فرخندهي غدير ولايت و امامت؛ «نشست علمي» «بررسي تحولات سياسي- اجتماعي سه دهه اخير جاغوري و راههاي دستيابي به سامانهي سياسي- اجتماعي ثمر بخش»؛ در تاريخ شنبه، 14/9/1388؛ از ساعت 30/17 تا 21در حوزه علميه قم به ابتكار كميسيون علمي- فرهنگي و همياري و همكاري صميمانهي هيأت مديره، كميسيون ارتباطات و كميسيون مالي مجمع علما و طلاب جاغوري برگزار شد.
دستيابي توسعهي سياسي و اجتماعي، نيازمند شناخت وضعيت موجود، نياز شناسي، ترسيم وضع مطلوب و برنامهريزي براي رسيدن به آن است. جهت حركت به سوي شناخت وضعيت موجود سياسي اجتماعي، ترسيم وضعيت مطلوب و برنامه ريزي براي رسيدن به وضع مطلوب، نشست علمي با برنامه هاي ذيل برگزار شد؛
برنامهها:
تلاوت قرآن كريم/ حجتالاسلام والمسلمين محمد جواد برهاني؛
مداحي؛ حجتالاسلام آقاي احمدي؛
جناب آقاي احمدي، با مداحي زيبا و دلنشين شور غديري به محفل بخشيد.
سخنراني افتتاحيه: جناب حجتالاسلام والمسلمين حاج آقاي استاد تقديسي؛
استاد تقديسي، در باره غدير سخنراني محققانه اي انجام داد و معاني ولايت را در حديث شريف «من كنت مولاه فهذا علي مولاه» به معناي سرپرست و معين دانست و بقيه 27معناي مولا را با توجه قرايين حاليه و اهميت حادثه غدير خم، بي ربط با اين حديث دانستند!
ارائه مقاله ها؛
حجتالاسلام آقاي محمد آصف جوادي؛
جناب آقاي جوادي فوق ليسانس علوم سياسي؛ مقاله تحقيقي در بارهي مسايل سياسي معاصر جاغوري تهيه كرده بود كه به دليل ضيقي وقت تنها بخش مربوط به سي سال اخير را ارائه كرد. ايشان در اين مقاله ديدگاه انتقادي داشت و برخي از حوادث و رخدادهاي سياسي جاغوري را براي تصحيح روشهاي آينده مطرح كرد. ايشان وضعيت گذشته(سي سال اخير) را رضايت بخش ندانست و از نبود نيروهاي جاغوري در محدوده راس هرم سياست كشور و بر كناري برخي از وزراي جاغوري را تامل بر انگيز دانست و در پايان براي مشاركت سياسي مؤثرسياسي چند راهكار راپيشنهاد كرد:
راهكارها و پيشنهادها:
نخبگان حوزه اي ودانشگاهي جاغوري بايد در زندگي سياسي خود تجديد نظر كنند وبه گذشته وپيشينه جاغوري براي آينده دل خوش نكنند.
- روحانيت بايد تقسيم تخصصي كار رادرجامعه بپذيرند.
- مردم جاغوري بايد درنظام آموزشي مدارس ودبيرستان هاي منطقه خود تجديد نظر كنند زيرا اين نوع آموزش توان پرورش كادر هاي فني براي مديريت هاي كلان ملي وكشوري راندارد.
آقاي جوادي درضميمه مقاله اش طرح پيشنهادي براي مردم جاغوري در انتخابات اينده مجلس شوراي ملي ارايه كرد:
طرح پيشنهادي
- باتوجه به رقابت هاي جهاردسته قومي درجاغوري و باتوجه به حدود صدهزار راي دهنده، هردسته براي مجلس، كانديدا ي خودرا معرفي كند تادامنه رقابت ناسالم ،منفي وتخريبي محدود تر شود .
- با اين طرح انگيزه جدي براي راي دهندگان به وجود مي آيد ودرصد شركت كنندگان درانتخابات بيشتر مي شود.
- طبق اين طرح هردسته اي تلاش مي كند كانديداي مورد نظر خود رابه مجلس بفرستد و درنهايت حداقل يكي دو نفر ازجاغوري به مجلس راه پيدا مي كنند.
البته اين طرح مفصل است شرايط وموانعي دارد كه به خاطر محدوديت گزارش ازادامه آن صرف نظر ميشود.
حجتالاسلام آقاي قنبر علي تابش؛
جناب آقاي تابش، فوق ليسانس علوم سياسي؛ مقالهاش را در چارچوب «نظريه بازیها و تلفيق نظريه ساختار كارگزار» مطرح كرد.
بر اساس نظريه بازيها که زیر مجموعه نظريه انتخاب عقلایی محسوب میشود در میدانی بازی که تعدد بازیگران وجود داشته باشد فرصت تغییر استراتژی را از بازی گران ميگیرد، ظاهرا در طی این دوران سی ساله جاغوری با مشکل تعدد بازیگران مواجه بود وبازیگران متعدد وهمسطح همه به کنترل همدیگر پرداختند و نتوانستند به تغییر و انتخاب استراتژیهای تازه دست یابند براساس این نظریه، مشکل جاغوری را میتوان در تعدد بازیگران آن دانست.
بر اساس نظریه ساختارگرایی ، ساختار محدودکننده وحتی تعیين کننده کارگزار است، لذا مشکل جاغوری ساختارهای آن است ساختارهایي مانند چند دستگی قومی، مناطق مختلف، علماء سرشناس و مطرح (شورای علماء)، اربابان ومتنفذان، مکاتب و معلمین ، دوانشجویان و دانش آموزان، بازاریان بازار ها (انگوری، غجور، سنگماشه، بابه ، داود، الميتو و...) این ساختارها برای بازی گران میدان سیاست جاغوری ایجاد محدودیت میکند. به عنوان نمونه ساختار چند قومی در جاغوری مانع کنش موفقانه بازیگران سیاسی ما شده است و باعث شده است که فعالان سیاسی وفرهنگی ما نتواند به اهدف از پیش تعیین شده ای خویش دست یابند. وتلخ تر ازاین حتی روشنفکران مارا در تداوم کنش از اهداف خود منحرف کرده ودر اختیار خود گرفته است.
شاید بتوان رفتار جدال آمیز وپرکشمکش سفرتبلیغی تابستان امسال طلاب محترم را به عنوان مثال یاد آور شد.این گروه از طلاب با اینکه در اصول باهم اختلاف نداشتند و خود شان حد اقل دراین دوره منفعت مستقیم نداشتند اما مجبور شدندکه در اثر برخورد منافع دسته ها واقوام مختلف با هم به اختلاف بپردازند وحتی در مواردی برسر منابر همدیگر را تخطئه کنند وگاهی هم به گفتگوهای تند وخارج از نزاکت تن در دهند. برا ساس تطبیق این دو نظریه بر میدان ومحیط سیاسی جاغوری مشاهده می شود که بازیگران محیط سیاسی جاغوری دچار مشکلات جدی اند آیا این به معنای بن بست است؟
براساس واقع گرایی انتقادی بسکار ساختار اگرچه تعیین کننده وبا اهمیت است اما یک کارگزار می تواند با انتخاب راهبرد مناسب از ساختار عبورکند وبه اهداف خود دست یابد براین اساس روشنفکران وفعالان سیاسی جاغوری اگر بخواهند به موفقیت در صحنه سیاسی جاغوری دست یابند این کار ممکن وشدنی است به شرط طراحی یک راهکار مناسب .
و یژگیهای راهبرد مناسب:
در مرحله تولید
۱. منطبق با واقعیت های عینی ومشکلات جامعه( تعداد بازیگران وساختاز چند قومی)
۲. تلفیق صحیح منافع از افراد واقشار گوناگون
۳. ملاحظه زمان
مرحله اجرا:
۱. اعتماد سازی
۲. پیگیری خیر عمومی
۳. بی غرضی
مسایل سیاسی فوری تر جاغوری:
۱. انتخابات سال آینده مجلس
برنامه ریزی از همین حالا برای تقلیل نامزد باید شروع شود یعنی پیش از اعلان نام کاندیداها بعدا از اعلان کاندیداتوری به دلایل حیثیتی وغیره کسی حاضر به کناره گیری نخواهد شد . انتخابات شورای ولایتی تجربه خوبی در این زمینه خواهد بود. در نظر داشتن نامزدهای زن هم باید در برنامه باشد.
۲. ولایت شدن جاغوری
موانع ومشکلات ولايت شدن:
۱. طرح همزمان ولایت شدن بهسود
۲. عدم آمادگی کامل ولسوالیهای مجاور .
طبیعی است که باید برای رفع این موانع راهکارهای اندیشیده شود. برای مانع اول باید چانه زنی های با سران هزاره انجام گیرد . برای مشکل دوم باید به نظرمن طرح غزی باختری وغزی خاوری دنبال شود ونام مرکز این ولایت جاغوری گذاشته شود .
ايشان در فراز ديگري از مقاله به مسأله نتيجه انتخابات رياست جمهوري در جاغوري اشاره كرد و از كساني كه اين نتيجه را نشانه «عدم عقلانيت جمعي جاغوري» تحليل كرده اند انتقاد ه و اين تحليل را رد كرد. ايشان گفت دنيا چشم به اين انتخابات دوخته بود تا ميزان رضايت مردم را از وضعيت موجود كشور بررسي كنند كه پركندگي آرا سياست گزاران دنيا را به تامل جدي نسبت سياست گزاري در باره افغانستان واداشت و اين به بهبود وضعيت كشور كمك خواهد كرد و سفر خير استاد محمد محقق در جاغوري را نيز در راستاي گشايش فصل جديد نگاه ها به جاغوري دانست.
ميزگرد: با حضور كارشناسان محترم؛
1. حجتالاسلام والمسلمين آقاي احمد علي عليزاده، سطح پنجم جامعه المصطفي و دبير مجمع علما و طلاب جاغوري؛
2. حجتالاسلام والمسلمين آقاي عبدالله دانش، فوق ليسانس مطالعات اجتماعي؛
3. حجتالاسلام آقاي شوكت علي محمدي، فوق ليسانس برنامه ريزي آموزشي و درسي و مسؤل كميسيون علمي- فرهنگي مجمع علما و طلاب جاغوري.
مديريت و اعلام برنامه ها و مجري گري ميزگرد را حجت الاسلام جناب آقاي محمد علم عالمي، ليسانس ادبيات پارسي بر عهده داشت.
جناب آقاي علي زاده، دبير مجمع علما و طلاب جاغوري؛ در اين ميزگرد ابتدا به ضرورت چنين نشست هايي پرداخت و گفت در داوري، جاغوري را بايد با يكي از اولسوالي مقايسه و نه آن كه جاغوري عدل كشور و يا هزارجات دانسته و داوري كرد. براين اساس، جاغوري داراي فراز و فرودهايي بوده كه اكنون نسبت به گذشته خود به نظر مي رسد وضع مطلوبي ندارد اما در مقايسه با ساير اولسوالي ها وضع بهتري دارد. ايشان فراز و فرود در هر جامعه را طبيعي دانست كه راه موفقيت از معبر تجربه هاي تلخ و شيرين مي گذرد.(متأسفنه تفصيل سخنان دبير محترم مجمع تا آخرين لحظات به دست ما نرسيد)
آقاي محمدي، مسؤل كميسيون علمي و فرهنگي مجمع علما و طلاب جاغوري، مهمترين شاخصه جامعه جاغوري را ادامه خط تعادل دانست كه از گذشته هاي دور، متنفذان جاغوري براي پيشرفت جاغوري تلاش كرده و مدارس عليمه و معارف را در جاغوري گسترش داده اند. ايشان گفت، در دوران جهاد كه قدرت به روحانيت انتقال يافت نيز تعادل ادامه يافت و همكاري نيروهاي سنتي و نوگرايان جهادي خوب بود. نشانه هاي بسياري وجود دارد كه انتخاب استاد فياض لوماني به عنوان والي جاغوري همين تلاقي و تعادل را اثبات مي كند. ايشان از خانواده متنفذ و ارباب جاغوري است و از سوي ديگر خودش به سازمان پاسداران جهاد گرايش داشت. يكي ديگر از نمونه هاي اين تعادل و عدم تضادهاي تندي كه در ساير جاها مطرح بود، گرايش برخي از نيروهاي سنتي و خانواده هاي متنفذ به گروه نوگرا سازمان نصر بود كه پيوستن جناب آقاي مدير انوري سيدامد به سازمان نصر اين مهم را نشان ميدهد. البته اين تصور وضع خوب و مطلوب براي جاغوري، يك غفلت عمومي نسبت به منافع عمومي و پيشرفت به وجود اورد و نوعي بي مسألگي رواج يافت و مردم جاغوري به سوي فردگرايي تمايل يافتند!
ايشان در بخش ديگر صحبت خود به توضيح طرح خود در باره انتخابات شوراي ولايتي در جاغوري -كه تابستان امسال ارئه داده بود- پرداخت و گفت با توجه به ويژگي هاي مسأله اجتماعي؛
الف. چند بعدي بودن؛
ب. با اراده چند نفر و قوانين و مقررات حل نشدن؛
ج. مانع پيشرفت بودن؛
د. ريشه در ساختار داشتن؛
عدم راهيابي چند نامزد به پارلمان و شوراي ولايتي مسأله مردم جاغوري نيست، بلكه مسأله اجتماعيِ كه مولد اين وضعيت است، «سيستم و ساختار اجتماعي» است. ساختار اجتماعي حاكم در جاغوري و در كل افغانستان «نخبه سالاري» است، با توجه به نظام حاكم سياسي كشور كه بر آراي عمومي و سري استوار است؛ ساختار نخبه سالاري جواب نميدهد. نشانه آن اقبال متنفذان جاغوري(حدود 200 نفر) به كرزي و آراي نود و پنج درصدي به داكتر بشردوست است.
مهمترين شاخصه، سيستم اجتماعي كنوني جاغوري(نخبه سالاري)، آن است كه به عنوان سيستم بسته است و حلقه بازخورد و بررسي نتيجه كار در كارهاي بعدي دخالت داده نمي شود. در اين سيستم، نخبگان تنها امر و نهي مي كند و مردم را از مشاركت عمومي باز ميدارند.
ايشان طرح خود را در مورد شوراي ولايتي، با عنوان «شوراي محلي» ارائه كرد و گفت: سامانه سياسي بايد اين اين ويژگي ها را داشته باشد؛
1. عدالت اجتماعي؛ به واقعيت هاي موجود و گروه هاي اجتماعي بايد توجه جدي كرد تا رضايت و تمكين و ضمانت اجرايي را به عهده داشته باشد.
2. شايسته سالاري؛ به سوي پيشرفت هاي بيشتر حركت كرد و ملت سازي در مقياس كوچك انجام شود.
3. مشاركت قاعده نظام(توده مردم)؛ حركت مردمي مي تواند ثمر بخش باشد و ضمانت اجرا داشته باشد. در اين نظام تنها عامل موفقيت، رضايت مردمي است.
4. همكاري همهي نخبگان جاغوري( روحانيت، دانشجويان و متنفذان جامعه)؛ نخبگان جامعه تنها هدايت گر و جهت دهنده باشند و نه مجري و تنها مرجع تصميم گيرنده!
براي حل اين مسأله اجتماعي در جاغوري، بايد برنامه ريزي و فرهنگ سازي كرد. به ليل همين ويژگي ها طرح هاي كه ماهيت نخبه سالاري دارد؛ موفقيت آميز نخواهد بود، همان گونه كه اقدامات هيأت اعزامي مجمع علما توفيقي نداشت. امسال و چهار سال پيش كانديداها تنها به عامل نخبگان توجه كردند و نتيجه نگرفتند. از نمونه هاي ناقص طرح من شوراي ايزدري و اتحاد قوم اوقي است كه قاعده نظام تصميم گير بودند و البته اين ها ناقص اند و بايد تكميل گردد. مهمترين شاخصه اين طرح، مشاركت توده مدم و ايجاد حلقه باز خورد و دخالت نتايج در تصميم سازي هاي بعدي است.
مسؤل كميسيون فرهگي مجمع در بخش ديگر سخنان خود به نتيجه انتخابات رياست در جاغوري اشاره كرد و گفت: نتيجه انتخابات رياست جمهوري در جاغوري در راستاي سرمايه گزاري سي ساله هويت جويي و خود آگاهي بود. اين نتيجه پيامي روشني براي نخبگان دارد كه بايد اين پيام توسط نخبگان مديريت شود و قدرت چانه زني سياسي جاغوري ها را بالا خواهد برد. نخبگان فهيم جاغوري نبايد اين نتيجه را تخطئه كنند؛ بلكه اين نتيجه نشان گر آن است كه مردم شريف جاغوري تابع چشم و گوش بسته بالا نشينان نيست و بايد آنان نيز در تصميم سازي شريك باشند و منافع عمومي مردم جاغوري به رايگان نا ديده گرفته نشود. بايد نخبگان اين نتيجه را مديريت كنند و خواست واقعي مردم را از حاكميت و مؤثران سر نوشت بستانند. در هر صورت مردم شريف جاغوري نشان دادند كه تابع چشم و گوش بسته نيستند و ماهيت نظام دموكراتيك را بهتر از ديگران درك ميكنند. وضعيت موجود براي جاغوري ها راضي كننده نيست و اين نشان ميدهد كه مردم جاغوري مشكل و مسأله اجتماعي خود را درك كردهاند و براي حل آن تلاش ميكنند. شايد براي خيلي از مناطق مسأله اجتماعي وجود نداشته باشد.
جناب آقاي دانش، كارشناسي ارشد جامعه شناسي در باره طرح خود كه پيش از برگزاري انتخابات شوراي ولايتي ارائه داده بود؛ توضيح داد و گفت: پيش از اين در اقدامات سياسي تنها به يك عامل توجه شده است كه عبارت از قوميت باشد؛ به عبارت ديگر جامعه امروز با قبل تفاوت کرده است، در حالي که تصميم گيري ها همچنان سنتي باقي مانده است. به همين دليل من تلاش کرده ام که در طرح خود همه فاكتورهاي تأثيرگذار در تصميم گيري را لحاظ کنم. به نظرم فاکتورهاي تأثيرگذار عبارت اند از: 1. قوميت يا دسته هاي قومي، 2. مناطق مختلف يا پوشش منطقه اي ، 3. اصناف گوناگون تأثيرگذار که افکار عمومي را مي سازند و جهت مي دهند.
ايشان در ادامه با تأکيد براين نکته که بايد نگاه ساختاري به جامعه داشته باشيم و در نگاه ساختاري نبايد ساختارهاي جامعه ي جاغوري را از جامعه افغانستان جدا در نظر بگيريم، اضافه کرد که قوميت يک مسأله ي مهم در جامعه افغانستان و از جمله در جاغوري است. ساختار حاکم در افغانستان شديدا قومي عمل مي کند مثال هايي هم وجود دارد که حاکي از قومي عمل کردن نخبگاني است که در خارج از افغانستان تجسم ملت افغانستان اند، اما وقتي در درون ساختار افغانستان واقع مي شوند و در مديريت کشور شريک مي شوند فاشسيت از آب در مي آيند.
در جاغوري هم مسأله همين است يعني قوميت ذهنيت اصلي اکثر افراد را تشکيل مي دهد به همين جهت من مي گويم که رأي مردم جاغوري به بشردوست برخواسته از احساس قومي است و در حقيقت رأي به بشر دوست همان رأي به محقق در دوره اول رياست جمهوري است. به نظر ميرسد که در مورد علما هم اين چنين است که رفتارهاي سياسي آنان کم و بيش رنگ قومي به خود ميگيرد.
از نظر آقاي دانش عامل منطقهای هرچند به دليل پوشش قومي داشتن داراي اهميت کمتري است اما ميتواند در تصميمگيري ها دخالت داشته باشد.
ايشان در توضيح عامل سوم، اصناف سه گانه را در تصميمگيري هاي سياسي مؤثر دانست که عبارت اند از: متنفذين قومي، تحصيلکردگان جديد، و عالمان ديني. به نظر ايشان تشکيل يک شوراي نخبهي تصميمساز و مشروعيت بخش ميتواند راه را براي پيروزي هموار سازد.
ايشان در بخش ديگري از سخنان خود در پاسخ سؤالي كه پرسيده شده بود؛ به نظر مي رسد مردم از روحانيت رويگردان شده باشد؛ گفت: من فکر نمي کنم چنين باشد بلکه اين مطلب مربوط به برداشت هايي است که در ذهن يک دسته از افراد وجود دارد. به نظرم اين ذهنيت به ته نشست هايي از گذشته مرتبط است كه يك روحاني را جامع همه علوم ميدانستند؛ بر اساس اين ذهنيت روحانيت همه کاره ي جامعه به حساب مي آمد. در حالي که امروزه جامعه فرق کرده و برداشت ديگري را به وجود آورده است و آن اينکه علماي ديني بايد نقش هايي را ايفا کنند که به آن ها مربوط مي شود. به نظر من در اين نوع تلقي مردم نه از دين ونه از روحانيت رويگردان نشده اند بلکه اراده گرايي بيشتر شده وساختارهاي محدود کننده نرم تر شده، بنا براين مردم جامعه ي ما امروز عالم ديني را با چشمان باز مي پذيرند نه مانند سابق که به اسم عالم ديني از آنها پيروي مي کردند. امروز اگر عالم ديني نقش اصلي خود را خوب بازي کند مورد استقبال گرم مردم خواهد بود.